Bütün öğrencilerin gelişimini düzenli olarak izleyip gereken önlemlerin alınması için veri sağlayan ve eğitimin kalitesini yükseltmeyi amaçlayan somut bir ölçme ve değerlendirme aracıdır.
Öğrenci İzleme Sistemi (ÖİS) bir sınav değildir. Öğrencinin farklı ders alanlarında hangi becerileri kazandığını ve hangi becerilerde desteğe ihtiyacı olduğunu ortaya çıkaran bir uygulamadır. Alınması gereken önlemlerin özü ve biçimi hakkında ortaya çıkan bulgulardan hareketle, okula, öğretmene ve veliye somut çözüm önerilerinde bulunur.
Ülkemizde pek çok merkezi sınav yapılmakta, hatta bunların birçoğu okullardaki öğrencilerin genel durumunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ancak, bu sınavlar tamamen öğrencileri sıralayan, kıyaslayan, yeterlikler konusunda bilgi vermeyen, toplam doğru yanıt veya net sayısını dikkate alarak sonuçları rapor eden bir formatta gerçekleştirilmektedir. Sonuç olarak, bu uygulamalar öğrencilerin güçlü ya da gelişime açık olduğu beceriler konusunda bilgi vermemekte, sıralamanın ötesine geçmeyen değerlendirmeler ortaya çıkmaktadır.
Öğrenci İzleme Sistemi (ÖİS), bu noktada fark yaratmaktadır. Öncelikle, ÖİS bir sınav değildir. ÖİS çalışmasına katılan öğrencilerin farklı alan ve alt alanlarda kazanmış olduğu veya desteğe ihtiyaç duyduğu beceriler ortaya çıkmakta, eksikliklerini tamamlama yönünde gerekli tedbirlerin alınması sağlanmaktadır. Bunun yanı sıra, ÖİS, öğrenci gelişimini zaman içerisinde takibe alarak izleme olanağı sağlamaktadır.
Öğrenci İzleme Sistemi uygulamaları, her eğitim – öğretim yılının Ekim-Kasım ve Mart-Nisan aylarında olmak üzere yılda iki kez uygulanmaktadır.
Öğrenci İzleme Sistemi’ndeki sorular neye göre hazırlanıyor?
Öğrenci İzleme Sistemi (ÖİS), Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayınlanan öğretim programlarında tanımlanan kazanımlar esas alınarak geliştirilir. Sorular görsel ve işitsel özellikler taşır.
Öğrenci İzleme Sistemi pilot uygulamanın amacı nedir?
Öğrenci İzleme Sistemi (ÖİS) pilot uygulamanın en önemli amacı, Öğrenci İzleme Sistemi kapsamında hazırlanan tüm sorularının denenmesi, bu sorular arasından kazanımları en iyi ölçen nitelikli soruların seçilmesidir. Başka bir ifadeyle, pilot uygulama sonuçları henüz yeterlik tanımları ile ilişkilendirilmemiş; dolayısıyla, asıl uygulama sonuçları gibi kesinlik içermeyen sonuçlardır. Ancak, geniş ölçekli bir uygulama olması sebebiyle ortaya çıkan sonuçlar “önemli tahmini veriler” olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle, pilot uygulama sonuçları yararlanılabilecek önemli bilgileri içermektedir.
Asıl uygulamanın amacı nedir?
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından temel eğitim düzeyi için hazırlanmış kazanımlara, temel eğitimde okuyan tüm öğrencilerin ulaşması gerekmektedir. Bu gerçekten hareketle; Öğrenci İzleme Sistemi (ÖİS) uygulamaları için hazırlanmış ve geniş öğrenci kitlelerinde pilotları yapıldıktan sonra belirlenen sorular, Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) müfredatta yayınladığı kazanımları ölçen nitelikli sorulardır. Öğrenci İzleme Sistemi (ÖİS) asıl uygulamaları sonucunda her sınıf düzeyinde, her bir alt alan için oluşturulmuş “Yeterlik Tanımları” belli olasılık kuralları içerisinde öğrenciler için genel bir durum belirlemesi niteliğindedir. Yeterlik tanımları, öğrencinin öğretim sürecinde bulunduğu sınıf düzeyine kadar edindiği birikimi, diğer bir ifadeyle öğrendiklerini, yapabildiklerini ifade etmektedir. Dolayısıyla, Öğrenci İzleme Sistemi (ÖİS), öğrencinin hem yapabildiklerini hem de geliştirmesi gereken yeterlikleri ortaya çıkarmaktadır.
Uygulamalar nasıl gerçekleştiriliyor?
Öğrenci İzleme Sistemi uygulama soruları, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) öğretim programlarında tanımlanan kazanımlar esas alınarak geliştirilmiş olup renkli, görsel ve işitsel özellikler kullanılarak dijital ortamda etkileşimli olarak uygulanmaktadır. Amaç, bilgisayar ortamında etkileşimli bir uygulama süreci içerisinde, öğrencilerin farklı alt alanlarında ele alınan kazanımlar düzeyinde ne derece yeterli olduklarını ortaya koymak ve yıllar içerisinde gelişimini izlemektir. Uygulamalar, her okulun planladığı tarih ve saatlerde, bilgisayar ortamında üç oturum şeklinde gerçekleşir. Verimli sonuçlar elde edilmesi için bir oturumun süresi bir ders saatini geçmeyecek şekilde planlanır.
Öğrenci İzleme Sistemi’nde veriler nasıl analiz ediliyor?
Öğrenci İzleme Sistemi’ndeki analizler, Klasik Test Kuramı (KTK) ile birlikte Türkiye’de pek kullanılmayan Madde Tepki Kuramı (IRT) kullanılarak yapılmaktadır. Madde Tepki Kuramı uygulamalara bazı kolaylıklar getirmektedir. Örneğin, soruların farklı puan dilimlerinde hangi olasılıkla doğru yanıtlanacağı her bir soru için belirlenmektedir. Dolayısıyla, öğrencilerin belli bir soru grubundan elde edilen puanına dayanarak Cito Türkiye soru bankasındaki tüm soruları yanıtlama olasılıkları uygulama yapılmadan kestirilebilmektedir. Ayrıca, öğrenciler farklı soru gruplarını yanıtlamış olsalar bile puanları aynı ölçek üzerinde tanımlanabilmektedir. Bu özellikler uygulama ve soruları yorumlama aşamalarında ÖİS'e büyük bir esneklik sağlamaktadır.
Öğrenci İzleme Sistemi uygulamaları hangi raporları içerir?
Öğrenci İzleme Sistemi pilot uygulama raporları:
- Konu Alanı Yeterlik Düzeyleri
- Öğrenci Raporu
- Sınıf Raporu
- Okul Raporu
- Gelişim Raporu
Uygulama ile raporların açıklanması arasındaki süre ne kadardır?
Cito Türkiye, Öğrenci İzleme Sistemi üyesi okullarda Ekim-Kasım ve Mart-Nisan aylarında yılda iki kez uygulama yapmakta ve her uygulamadan sonra uygulama sonuçlarını dijital olarak Cito Türkiye’nin web portalında yayınlamaktadır. Uygulama sonuçları 4-6 hafta içinde açıklanmakta, ancak bu süre ileriki yıllarda daha kısa olacaktır.
Öğrenci İzleme Sistemi soruları neden yayınlanmıyor?
Uygulama sorularının geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin ve normların bozulma riski nedeniyle sorular yayınlanmamakta, gizli tutulmaktadır.
Öğrenci İzleme Sistemi asıl uygulamaları sonucunda nasıl bir geri bildirimde bulunulur?
Öğrenci İzleme Sistemi asıl uygulamalarının en önemli geri bildirimi, öğrenci, sınıf ve okul bazında hazırlanan ÖİS raporlarıdır. Öğrenci raporları, öğrencilerin kazanımları ne oranda kazandığını gösterir. Sınıf raporları, öğretmene hangi öğrencinin hangi kazanımlarda gelişime ihtiyaç duyduğunu gösterir. Okul raporları, öğrencilerin ve sınıfların genel durumlarını gösterir. Tüm raporlar, ulusal normlara dayalı bilgiler içerir.
Ayrıca ÖİS’ye üye olan her okuldan, “Hiçbir öğrenci geride kalmasın çalışma grubu” çerçevesinde koordinatörler belirlemeleri istenmektedir. Koordinatörler ve Cito Türkiye uzmanları, raporların yorumlanması ve gerekli önlemlerin alınması konularında sürekli iletişim halindedir.
ÖİS Okul Koordinatörlüğü Nedir?
ÖİS’in sunduğu somut çözüm önerilerinin etkili bir şekilde okullarda uygulanması, “ÖİS Okul Koordinatörlüğü” sistemi ile gerçekleşir.
ÖİS’e üye her okul, okulundan en az bir koordinatör belirler ve okullarda bu koordinatör/ koordinatörlerin eşgüdümünde “Hiçbir Öğrenci Geride Kalmasın Çalışma Grupları” oluşturulur. ÖİS koordinatörü(leri); ölçme-değerlendirme uzmanları, rehberlik öğretmenleri, zümre başkanları, bilgisayar öğretmenleri ya da okul yöneticileri arasından seçilebilir.
Uygulama öncesinde, esnasında ve sonrasında Cito Türkiye uzmanları ve okullardaki koordinatörler sürekli iletişim içerisinde olurlar.
ÖİS Uygulamalarını takiben, ÖİS raporları açıklandıktan sonra (1. dönem ve 2. dönem için ayrı ayrı) Cito Türkiye ofisinde, önceden duyurulan tarihlerde ÖİS koordinatörlerinin oluşturduğu “Hiçbir Öğrenci Geride Kalmasın Çalışma Grupları” ile ÖİS koordinatörler toplantıları gerçekleştirilir. Bu toplantılar her ÖİS üyesi okul için ayrı ayrı belirlenen tarih ve saatlerde gerçekleştirilir.
ÖİS Koordinatörler Toplantısı’nda Cito Türkiye uzmanları, ÖİS uygulamaları sonucu verilen bilgi ve raporların açıklaması ile çok detaylı geri bildirimde bulunur. Bu geri bildirimler, sadece raporların yorumlanması ile sınırlı kalmayıp, sınıfta/okulda geride kalan öğrencileri üst yeterlik düzeylerine taşıyacak somut çözüm önerilerini de içerir. “ÖİS, Öğretimi Yönlendirme Kılavuzu”nda somut öneriler,
ÖİS okul koordinatörlerine ayrıntılı olarak iletilir. ÖİS koordinatörü okuluna döndüğünde, bu yorumları ve önerileri, okuldaki yönetici ve öğretmenlerle paylaşır. Koordinatörlerden öğretmenlere, öğretmenlerden velilere sağlanan bilgi akışı ile bir yol haritası çıkarılır. Okullar doğru planlama yapma konusunda yönlendirilir. Böylece öğrencilerin gelişimi sürekli izlenirken, zamanında gerekli müdahaleler yapılır. ÖİS üyesi okulda, yapılan bu çalışmaların kısa ve orta vadedeki sonuçları; öğretim ve eğitim kalitesinin daha da yükselmesi biçiminde gözlenir.
Öğrenci İzleme Sistemi, öğrenci, öğretmen, okul, veli ve Milli Eğitim Bakanlığı’na ne gibi katkılar sağlar?
Öğrenciye sağladığı katkılar;
Güçlü ve gelişime açık becerilerinin neler olduğunu görme, bunların zaman içerisinde nasıl değiştiğini izleme olanağı sağlar.
Öğretmene sağladığı katkılar;
Bireysel bazda hangi öğrencilerin hangi kazanımlarda gelişime ihtiyacı olduğunu, hangi kazanımların tekrar ele alınması gerektiğini, kullandığı teknik, etkinlik, kitap v.s nin etkililik derecesini görme olanağı sağlar.
Okula sağladığı katkılar;
Her bir öğrencinin durumunu kazanımlar açısından değerlendirme, okulun genel performansını Türkiye normlarına göre irdeleyebilme, toplam kalitenin bir parçası olarak öğrenmelerin zaman içerisinde nasıl geliştiğini izleyebilme olanağı sağlar.
Veliye sağladığı katkılar;
Öğrencinin programlarda ele alınan kazanımlar açısından nerede olduğunu görme, zaman içerisinde nasıl bir gelişim gösterdiğini izleyebilme ve çocuğuna doğru zamanda ve biçimde daha bilinçli destek olma olanağı sağlar.
Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB) sağladığı katkılar;
ÖİS çalışmaları ile öğrencilerin gelişimi izlenirken dolaylı olarak eğitimin kalitesi de izlenmektedir. Ampirik çalışmalar sonucunda ortaya çıkan bulgular Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile paylaşılmaktadır. MEB Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü, konu ile ilgili olarak “ÖİS, öğrenci merkezli eğitim uygulamasının önemli bir boyutunu oluşturmaktadır. Çalışmalarımıza ilham kaynağı olmuştur.”, açıklaması yapmıştır.
Öğrenci İzleme Sistemi uygulama sonuçlarını herkes görebilir mi?
Okulun üyeliği çerçevesinde toplanan bilgiler okula özel ve gizlidir. Cito Türkiye bunu taahhüt etmektedir. Okulun ve okuldaki öğrencilerin hiçbir bilgisi diğer katılımcı okullarla paylaşılmamakta, gizli kalmaktadır.
Öğrenci İzleme Sistemi’nden bireysel olarak faydalanabilmek mümkün müdür?
Hayır, Öğrenci İzleme Sistemi okul bazında kullanılır. Cito Türkiye, üyelik sözleşmelerini sadece okullar ile yapar.
Cito Türkiye Öğrenci İzleme Sistemi üye okullarına sunulan hizmetler nelerdir?
- Ekim-Kasım ve Mart-Nisan aylarında yılda iki kez uygulama (anasınıfı öğrencilerinin bilişsel becerilerini tespite yönelik ücretsiz uygulama)
- Uygulama sonuçlarını bildiren dijital ve basılı raporlar
- Öğrencinin katılmış olduğu beşinci ÖİS uygulamasından sonra akademik gelişimini gösteren dijital rapor
- Süreç içinde öğrencinin sosyal ve duygusal gelişimi hakkında bilgi
- Okulların kendi seçecek oldukları koordinatörlerin katılımı ile oluşturacakları “Hiçbir Öğrenci Geride Kalmasın Çalışma Grubu” için; ÖİS’i tanıtma, uygulama sonuçlarını yorumlama ve her okulun kendi ÖİS uygulama raporları kullanılarak gerekli önlemleri almaları konusunda Cito Türkiye ofisinde eğitim verme ve genel bilgilendirme
- Cito’nun ulusal ve uluslararası çalışmaları ile ilgili düzenli bilgilendirme
- Uygulamalarla ilgili teknik destek ve hizmet
Öğrenci İzleme Sistemi raporlarının daha erken verilmesi mümkün müdür?
Bilindigi gibi Cito Türkiye Ögrenci Izleme Sistemi (ÖIS) kapsam olarak, Milli Egitim Bakanligi’nin “Yeni Ögretim Programlari” dikkate alinarak hazirlanmistir. Bu ögretim programlari, bilginin ezberlenmesine dayali ögrenme çiktilarindan çok, düsünme süreçlerine yönelik ögrenme çiktilarina agirlik vermektedir. Bu nedenle, ÖIS uygulamalarinda kullanilan içerikler de, ezberlenerek gelistirilen süreçleri degil, daha çok, düsünme becerilerini degerlendirmektedir. Bu becerilerin en önemli iki özelligi sunlardir:
- Düsünme süreçleri kisa sürede ve hizla gelistirilmesi mümkün olmayan becerilerdir.
- Bu beceriler ögrencilerin yaslariyla orantili olarak ele alinip gelistirilir.
Bu nedenlerle, sonuçlarin iyi çikmadigi durumlarda, ögrencilere kisa sürede uygulanacak metot, etkinlik v.s ile gelisimin saglanmasi mümkün degildir. Bu süreç ancak, daha genis bir zamana yayilan ve anlamli içeriklerin kapsandigi etkinliklerle mümkün olabilir. Kisa sürede alinan sonuçlar, ne yazik ki, ögrencilerin ezberleyerek aynen aktaracaklari ve bir süre sonra unutacaklari bilgilerdir. Bu nedenledir ki, Cito Türkiye, sorular üzerinden egitim yapilmasini hiçbir kosul ve sart altinda okullara tavsiye etmemektedir.
Bir diger önemli nokta da ögretim programlarinin yapisi ile ilgilidir. Yeni programlar kavramsal gelisimi “spiral [sarmal]” bir yapi içinde ele almaktadir. Örnegin Türkçe alaninda, “Okudugu metinde neden-sonuç iliskisi kurar”, kazanimi, hemen her sinif düzeyinde vardir. Burada önemli olan, okunan metindeki ögelerin ayirt edilerek, ögrencilerde “iliskisel düsünme süreçlerini” gelistirmektir. Bu kazanimla ilgili olarak siniflar düzeyinde degisen unsur, metnin güçlük düzeyi ve türüdür. Ayni sekilde, Matematik alaninda “Kesirlerle ilgili problemleri çözer”, kazanimi, 3. siniftan itibaren hemen her sinif düzeyinde ele alinmaktadir. Burada önemli olan ise, kesir kavraminin gelistirilmis olmasi ve güçlügü farkli kapsamlardaki problemlerle bu kavrama dayanarak çözüme ulasilmasidir.
ÖIS sonuçlarinin elde edilmesinden sonra, iyi bir planlama yapilarak gelisimsel düzeye uygun çalismalarin yapilmasi; bir an önce alistirma yapmak ya da soru üzerinde kavramsal gelisimi saglamak gibi etkinliklerden daha önemlidir.